Historia jedzenia

Eliade pod datą 5 listopada 1958r (lub też 1959) zapisał:

„Jeść, to znaczy oswajać pewną część Kosmosu, a dokładniej – mistyczną esencję Kosmosu. Stąd brało się – od Platona i nawet później – znaczenie odżywiania się i jego wpływ na moralny i duchowy rozwój człowieka. Autor Państwa zabraniał spożywania dziczyzny i ciastek; mięso z rusztu mogli jeść tylko młodzi żołnierze.”

Średniowieczne jadło, muzeum w Trzcinicy, zdjęcie z portalu Jaslo4u.pl

Ciekawa uwaga! Wydawać się może, że wpływ jedzenia na duchowość to rzecz oczywista, ale konkluzja ta nie przychodzi jednak od razu. A przecież wystarczy przypomnieć sobie wszelkie praktyki ascetyczne polegające na wzbranianiu się od jedzenia i picia. Jedzenie to również swoisty kod. To przecież Lévi – Strauss pisał o symbolicznym, strukturalnym znaczeniu przygotowywania pożywienia. David Wrangham – antropolog i prymatolog – w swojej książce Walka o ogień (Catching Fire) dowodzi, że gotowanie miało znaczący wpływ na ewolucję gatunku ludzkiego i rozwój jego kultury. Wszak gotowane i przerobione pożywienie jest łatwiej przyswajalne! Warto też podkreślić (jak podaje Powieść minionych lat, zapewne na zasadzie apokryfu), że Włodzimierz Wielki nie przyjął islamu właśnie ze względu na praktyki i zakazy ascetyczne! Ruski książę nie mógł przyjąć zakazu jadania świniny, rzezania członków i abstynencji alkoholowej. Miał rzec do misjonarzy muzułmańskich: „Dla Rusi picie jest weselem, nie możemy bez niego być”. Dlatego właśnie wydaje się, że zrozumienie kultury kulinarnej danej nacji, w danym czasie historycznym może mieć ogromne znaczenie dla uchwycenia jej kultury duchowej! Nie przypadkowo przywiązujemy tak wielkie znaczenie do potraw świątecznych! Dlatego tak wielkie znaczenie mogą mieć pozycje takie, jak Kuchnia Słowian, Hanny i Pawła Lis. Odkrycie bowiem magicznego wymiaru jedzenia, zmienia myślenie o nim. Pod tym względem zaskoczyła mnie popularna publikacja Romana Landowskiego Dawnych obyczajów rok cały. To historia jedzenia w cyklu rocznym. Nie da się tu pomyśleć obrzędowości i całego życia duchowego ludności wiejskiej, tradycyjnej (w znaczeniu: XIX – sto wiecznej ludności wsi polskiej), bez zrozumienia i odkrycia symbolicznego wymiaru jej kuchni!

Zabytkowa chata w Górach Świętokrzyskich